Artykuł przedstawia wyniki badań prowadzonych w 2005 roku dotyczących występowania symptomów depresji wśród studentów z dwóch krajów Europy Wschodniej – Polski i Bułgarii oraz dwóch krajów Europy Zachodniej – Niemiec i Danii. Poprzednie badania wskazywały na przewagę występowania symptomów depresji wśród studentów z krajów Europy Wschodniej, co było wiązane z politycznymi zmianami w tych krajach oraz brakiem stabilizacji ekonomicznej w latach 90-tych.


Aktualnymi badaniami zostało objętych 2146 studentów pierwszego roku w wieku poniżej 23 roku życia. Badania dotyczyły oceny różnych spraw związanych ze zdrowiem, w tym symptomów depresyjnych, które były badane zmodyfikowaną Skalą Symptomów Depresyjnych Beck’a (M-BDI). Pod uwagę była również brana sytuacja ekonomiczna studentów oceniana na podstawie ilości pieniędzy, która im pozostawała po opłaceniu zakwaterowania oraz ich subiektywnej oceny, czy ich pozostała część wystarcza im na utrzymanie.


Otrzymane rezultaty pokazują, że studenci z krajów Europy Zachodniej oraz studenci z krajów Europy Wschodniej w obrębie swojego regionu są do siebie bardziej podobni niż studenci z Europy Zachodniej do studentów z Europy Wschodniej. Podobnie jak we wcześniejszych badaniach, symptomy depresyjne występowały częściej u studentów z Polski i Bułgarii niż u studentów z Danii i Niemiec. Wyższe wyniki w skali Beck’a uzyskiwały studiujące kobiety niż studiujący mężczyźni we wszystkich krajach. W Polsce i Bułgarii około 45% studentek uzyskało wyniki wskazujące na występowanie symptomów depresyjnych w porównaniu z 25% studentek z Niemiec i Danii. Wyższy poziom symptomów depresyjnych współwystępował ze spostrzeganym niewystarczającym poziomem przychodów, ale nie różnił się on u studentów z poszczególnych krajów.


Należy zauważyć, że Skala Symptomów Depresyjnych Beck’a może zawyżać występowanie depresji wśród studentów ze względu na brak różnicowania między symptomami ogólnego stresu, symptomami lękowymi oraz symptomami depresji. Również charakterystyczne dla depresji zaburzenia snu czy jedzenia mogą być u studentów związane z sytuacyjnymi czynnikami zewnętrznymi (np. przygotowanie do sesji) i zawyżać otrzymane wyniki.


Przeprowadzone badania miały kilka ograniczeń. Były one prowadzone wśród studentów tylko jednego uniwersytetu w każdym kraju, mogą więc one nie być reprezentatywne dla wszystkich studentów. Badanie było jednorazowe i opierało się na subiektywnej ocenie własnego stanu psychicznego za pomocą Skali Symptomów Depresyjnych. Sytuacja zewnętrzna studentów, która mogła mieć wpływ na pojawienie się symptomów depresyjnych nie była brana pod uwagę. Sytuacja ekonomiczna była mierzona w oparciu o subiektywne odczucia studentów i odnosiła się tylko do aktualnej sytuacji, pomimo, że odniesienie do przyszłych możliwości i spostrzeganych ogólnych warunków w danym kraju mogłoby być bardziej trafne.


Rezultaty z przeprowadzonych badań wskazują, że 15 lat po dużych zmianach politycznych w Europie Wschodniej nadal utrzymują się różnice w występowaniu symptomów depresyjnych wśród studentów z Zachodniej i Wschodniej Europy. Wyższy poziom symptomów depresyjnych występował u studentek i był związany z odczuwanym brakiem wystarczających środków na utrzymanie. Jednak różnice w odczuwanym braku wystarczających przychodów nie tłumaczyły różnic w nasileniu występujących symptomów depresyjnych pomiędzy poszczególnymi krajami.

 

Źródło:

Rafael T. Mikolajczyk, Annette E. Maxwell, Walid El Ansari, Vihra Naydenova, Christiane Stock, Snezhana Ilieva, Urszula Dudziak, Iveta Nagyova „Prevalence of depressive symptoms in university students from Germany, Denmark, Poland and Bulgaria” [w:] Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology 43, 2008, pages 105–112.